Tổng quan về phân luồng hải quan: Luồng Xanh, Vàng, Đỏ là gì ?

Phân luồng hải quan ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian thông quan và chi phí xuất nhập khẩu. Khi tờ khai bị phân vào luồng vàng hoặc luồng đỏ, doanh nghiệp có thể phải bổ sung hồ sơ hoặc kiểm tra hàng hóa. Trong bài viết này, WoExpress sẽ giúp bạn hiểu rõ quy trình phân luồng, ý nghĩa của từng luồng và những lưu ý để hạn chế rủi ro.

DANH MỤC

Phân luồng hải quan là gì?

Phân luồng hải quan (hay phân luồng tờ khai, tiếng Anh: Selectivity of Customs Declaration Form) là một công đoạn quan trọng trong quá trình thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu. Tại bước này, cơ quan hải quan sẽ tự động phân loại và đánh giá các tờ khai vào từng nhóm kiểm tra khác nhau nhằm nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.

Thông thường, tờ khai hải quan được phân thành 3 luồng:

Luồng xanh: Hàng hóa được thông quan trực tiếp, không phải kiểm tra hồ sơ hoặc kiểm tra thực tế.
Luồng vàng: Chỉ thực hiện kiểm tra chứng từ, hồ sơ liên quan mà không kiểm tra hàng hóa.
Luồng đỏ: Tiến hành kiểm tra cả hồ sơ và thực tế hàng hóa trước khi thông quan.

Phân luồng hải quan diễn ra theo quy trình nào?

Để xác định lô hàng thuộc luồng xanh, vàng hay đỏ, cơ quan hải quan sẽ thực hiện nhiều bước kiểm tra và xử lý thông tin. Quy trình phân luồng hải quan dưới đây thường được áp dụng trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Tìm hiểu về quy trình phân luồng hải quan

Tiếp nhận và đăng ký tờ khai

Doanh nghiệp hoặc người xuất nhập khẩu nộp tờ khai hải quan cùng các chứng từ liên quan như hóa đơn, hồ sơ hàng hóa và các giấy tờ cần thiết. Cơ quan hải quan tiếp nhận hồ sơ, đăng ký tờ khai và thực hiện kiểm tra ban đầu.

Kiểm tra thông tin hồ sơ

Hải quan tiến hành rà soát các thông tin trên tờ khai để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ. Nội dung kiểm tra thường bao gồm mã hàng hóa, địa điểm, thời gian xuất nhập khẩu và các thông tin quan trọng khác.

Xử lý dữ liệu và phân luồng

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, các thông tin sẽ được nhập vào hệ thống để tự động đánh giá và xác định hình thức, mức độ kiểm tra. Kết quả phân luồng được quyết định dựa trên loại hàng hóa, nguồn gốc, mục đích nhập khẩu và mức độ tuân thủ quy định.

Luồng xanh: Áp dụng cho hồ sơ và hàng hóa đáp ứng đầy đủ quy định, không có dấu hiệu rủi ro hoặc vi phạm. Lô hàng được thông quan nhanh mà không cần kiểm tra thực tế.
Luồng vàng: Dành cho các trường hợp cần kiểm tra hoặc đối chiếu thêm hồ sơ. Hải quan có thể yêu cầu bổ sung chứng từ nhưng chưa thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa.
Luồng đỏ: Áp dụng khi có nghi ngờ liên quan đến hồ sơ hoặc hàng hóa. Cơ quan hải quan sẽ kiểm tra chi tiết chứng từ và kiểm tra thực tế lô hàng.

Kiểm tra thực tế hàng hóa

Đối với các lô hàng thuộc Luồng Vàng hoặc Luồng Đỏ, cơ quan hải quan sẽ thực hiện kiểm tra kỹ hơn trước khi thông quan. Quá trình này bao gồm rà soát chứng từ, đối chiếu thông tin khai báo và kiểm tra thực tế hàng hóa khi cần thiết.

Lưu hồ sơ và kiểm tra sau thông quan

Sau khi hoàn thành quá trình kiểm tra, hải quan thực hiện thu lệ phí theo quy định, xác nhận kết quả xử lý và trả tờ khai cho người khai hải quan. Hồ sơ được lưu trữ theo quy định để phục vụ công tác quản lý. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan hải quan có thể thực hiện kiểm tra sau thông quan đối với lô hàng.

Tìm hiểu chi tiết 3 luồng hải quan: Xanh, Vàng, Đỏ

Kết quả phân luồng hải quan sẽ quyết định hình thức kiểm tra đối với từng lô hàng trước khi thông quan. Dưới đây là thông tin chi tiết về ba luồng phổ biến gồm luồng xanh, luồng vàng và luồng đỏ mà doanh nghiệp thường gặp trong thủ tục xuất nhập khẩu.

Luồng Đỏ

Trong phân luồng hải quan, luồng đỏ (kí hiệu: mã phân luồng 3) thường áp dụng đối với các lô hàng cần kiểm tra chặt chẽ hoặc có dấu hiệu rủi ro về việc tuân thủ quy định. Một số trường hợp thường được phân vào luồng đỏ gồm:

Hàng hóa có giá trị cao.
Hàng hóa có nguồn gốc, xuất xứ chưa rõ ràng.
Hàng hóa thuộc các lĩnh vực đặc thù như dược phẩm hoặc thực phẩm.
Hàng hóa đang bị tạm giữ do các vấn đề liên quan đến hải quan.

Khi bị phân vào luồng đỏ, lô hàng phải trải qua quá trình kiểm tra hồ sơ và thực tế hàng hóa, dẫn đến thời gian thông quan kéo dài và có thể làm tăng chi phí cho doanh nghiệp.

Luồng Vàng

Luồng vàng (kí hiệu: mã phân luồng 2) áp dụng đối với các tờ khai cần kiểm tra hồ sơ trước khi thông quan. Mặc dù không phải kiểm tra thực tế hàng hóa như luồng đỏ, doanh nghiệp vẫn phải cung cấp đầy đủ chứng từ để cơ quan hải quan đối chiếu và xác minh thông tin khai báo. Luồng vàng thường áp dụng đối với các trường hợp sau:

Hàng hóa đã được kiểm tra hoặc xác nhận tại nước xuất khẩu.
Lô hàng thuộc diện kiểm tra ngẫu nhiên theo quy định.
Hồ sơ, hóa đơn hoặc chứng từ có thông tin chưa đầy đủ hoặc cần đối chiếu thêm.

Khi tờ khai được phân vào luồng vàng, doanh nghiệp cần chuẩn bị các hồ sơ sau:

Tờ khai hải quan đã đăng ký.
Hóa đơn thương mại (Invoice).
Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List).
Vận đơn (Bill of Lading).
Hợp đồng thương mại.
Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) nếu áp dụng ưu đãi thuế.
Giấy phép chuyên ngành đối với hàng hóa thuộc diện quản lý.
Catalog hoặc tài liệu kỹ thuật đối với máy móc, thiết bị.

Luồng Xanh

Luồng xanh (kí hiệu: mã phân luồng 1) là kết quả mà nhiều doanh nghiệp mong muốn nhận được khi làm thủ tục hải quan. Các tờ khai thuộc luồng này thường được thông quan nhanh do hàng hóa có mức độ rủi ro thấp và đáp ứng tốt các yêu cầu quản lý của cơ quan hải quan. Những yếu tố thường giúp hàng hóa được phân vào luồng xanh gồm:

Tuân thủ đầy đủ các quy định và thủ tục hải quan.
Hàng hóa đã được kiểm tra hoặc xác minh tại cảng xuất khẩu hay các điểm kiểm tra trước đó.
Có lịch sử xuất nhập khẩu an toàn, minh bạch và đáng tin cậy.

Những lý do tờ khai bị phân vào luồng đỏ

Một số sai sót trong quá trình khai báo và thực hiện thủ tục có thể làm tăng nguy cơ tờ khai bị phân vào luồng vàng hoặc luồng đỏ. Dưới đây là những trường hợp thường gặp:

Khai báo thông tin chưa chính xác: Việc khai báo thủ công dễ dẫn đến sai lệch giữa thông tin trên tờ khai và hồ sơ thực tế. Ngoài ra, mô tả hàng hóa không đầy đủ hoặc không phù hợp với mã hàng cũng có thể làm tăng mức độ rủi ro.
Phát sinh vi phạm về thuế: Doanh nghiệp đang nợ thuế, bị cưỡng chế thuế hoặc bị ấn định thuế thường sẽ bị đánh giá ở mức độ rủi ro cao hơn trong quá trình phân luồng.
Thường xuyên chỉnh sửa hoặc hủy tờ khai: Việc liên tục sửa đổi, bổ sung hoặc hủy tờ khai có thể ảnh hưởng đến mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Đồng thời, không thực hiện đúng quy trình đối với các tờ khai đã đăng ký cũng là một yếu tố cần lưu ý.

Những lý do tờ khai bị phân vào luồng đỏ

Vi phạm quy định hải quan: Các hành vi như buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới, trốn thuế hoặc gian lận thuế đều có thể khiến tờ khai bị kiểm tra chặt chẽ hơn.
Không tuân thủ yêu cầu của cơ quan hải quan: Việc chậm cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ hồ sơ, chứng từ theo yêu cầu có thể ảnh hưởng đến kết quả phân luồng. Một số hành vi nghiêm trọng như giả niêm phong, tự ý phá niêm phong hoặc tiêu thụ hàng hóa đang chịu giám sát cũng bị xử lý nghiêm.
Thiếu hợp tác trong việc cung cấp thông tin doanh nghiệp: Nếu doanh nghiệp không cập nhật hoặc cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết, cơ quan hải quan sẽ gặp khó khăn trong việc đánh giá mức độ tuân thủ, từ đó làm tăng khả năng bị phân vào luồng kiểm tra.

Doanh nghiệp cần làm gì để được phân luồng xanh

Nhiều doanh nghiệp mong muốn tờ khai được phân vào luồng xanh vì điều này giúp hàng hóa thông quan nhanh hơn và giảm chi phí phát sinh. Tuy nhiên, kết quả phân luồng hải quan được đánh giá dựa trên nhiều yếu tố khác nhau. Doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt thường sẽ có lợi thế hơn trong quá trình phân luồng.

Không vi phạm các quy định về thuế và hải quan trong quá trình hoạt động.
Hạn chế tình trạng khai sai, chỉnh sửa hoặc hủy tờ khai thường xuyên.
Chủ động phối hợp và hợp tác với cơ quan hải quan khi thực hiện thủ tục.
Cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin doanh nghiệp với cơ quan chức năng.
Hướng tới việc trở thành doanh nghiệp ưu tiên, dù đây là tiêu chí có yêu cầu khá khắt khe.

Tuy nhiên, phân luồng hải quan được hệ thống hải quan điện tử tự động xác định dựa trên mức độ rủi ro của từng doanh nghiệp và mặt hàng. Những hàng hóa thuộc diện kiểm tra chuyên ngành hoặc nhạy cảm về giá thường khó được phân vào luồng xanh. Vì vậy, dù đáp ứng các tiêu chí, kết quả cuối cùng vẫn do hệ thống và cơ quan hải quan quyết định.

Những lưu ý giúp hạn chế bị phân luồng vàng, đỏ

Để hạn chế bị phân vào luồng vàng hoặc luồng đỏ, doanh nghiệp cần chủ động tuân thủ quy định và chuẩn bị hồ sơ chính xác. Dưới đây là những lưu ý quan trọng giúp cải thiện kết quả phân luồng hải quan.

Duy trì lịch sử tuân thủ tốt bằng cách nộp thuế đúng hạn, khai báo chính xác và không để xảy ra vi phạm hành chính.
Mô tả hàng hóa đầy đủ, đúng quy cách, bao gồm model, thông số kỹ thuật và mã phụ (nếu có).
Tránh khai báo đơn giá thấp bất thường vì đây là yếu tố dễ làm phát sinh nghi ngờ trong quá trình kiểm tra.
Đảm bảo mã HS được áp dụng chính xác; đối với hàng hóa đặc thù, có thể tham vấn cơ quan hải quan trước khi khai báo.
Chuẩn bị hồ sơ, chứng từ đầy đủ, đảm bảo không thiếu hoặc sai thông tin khi nộp.
Thực hiện đối chiếu giữa các chứng từ để kiểm tra tính thống nhất trước khi gửi hồ sơ.
Trường hợp thuê dịch vụ khai báo, nên ưu tiên lựa chọn các đại lý hải quan có uy tín và kinh nghiệm.

Giải đáp thắc mắc về phân luồng hải quan

Khi nào có kết quả phân luồng hải quan?

Kết quả phân luồng thường có gần như ngay lập tức. Theo Thông tư 39/2018/TT-BTC, hệ thống sẽ tự động thông báo kết quả cho người khai hải quan ngay sau khi tiếp nhận, kiểm tra và đăng ký tờ khai.

Tờ khai luồng xanh có thể bị chuyển sang luồng đỏ không?

Có. Trong một số trường hợp, cơ quan hải quan có thể áp dụng nghiệp vụ “bẻ luồng” hoặc dừng thông quan khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn. Khi đó, lô hàng vẫn có thể bị chuyển sang kiểm tra thực tế dù trước đó đã được phân vào luồng xanh.

Phân luồng hải quan là cơ sở để cơ quan hải quan xác định mức độ kiểm tra đối với từng lô hàng. Vì vậy, doanh nghiệp cần hiểu rõ đặc điểm của luồng xanh, vàng, đỏ và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ trước khi khai báo. Nếu cần hỗ trợ thủ tục xuất nhập khẩu, hãy liên hệ WoExpress để được tư vấn nhanh chóng.

Thông tin liên hệ: