Thuế quan là gì? Trong hoạt động xuất nhập khẩu, đây là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và việc lưu thông hàng hóa qua biên giới. Hãy cùng WoExpress tìm hiểu chi tiết về thuế quan ngay trong bài viết dưới đây.
Thuế quan là gì?
Thuế quan (Tariff) là loại thuế do Nhà nước áp dụng đối với hàng hóa khi xuất khẩu hoặc nhập khẩu qua biên giới quốc gia. Khi tìm hiểu thuế quan là gì, có thể hiểu đây là công cụ quan trọng nhằm điều tiết hoạt động thương mại, bảo vệ sản xuất trong nước và tạo nguồn thu cho ngân sách.
Thuế quan bao gồm hai loại chính:
- Thuế nhập khẩu: Áp dụng đối với hàng hóa đưa vào trong nước, nhằm kiểm soát lượng hàng nhập và bảo vệ các ngành sản xuất nội địa.
- Thuế xuất khẩu: Áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu ra nước ngoài, thường dùng để điều tiết nguồn cung hoặc quản lý các mặt hàng đặc thù.
Mục đích của thuế quan
Thuế quan không chỉ là nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn là công cụ giúp điều tiết hoạt động thương mại và bảo vệ nền kinh tế trong nước. Từ khái niệm thuế quan là gì, có thể thấy rõ vai trò của loại thuế này trong việc kiểm soát xuất nhập khẩu.
Đối với thuế nhập khẩu
- Hạn chế lượng hàng nhập khẩu: Thuế làm giá hàng nhập tăng lên, từ đó giảm sức cạnh tranh so với sản phẩm trong nước và góp phần cân bằng thương mại.
- Ngăn chặn hành vi bán phá giá: Việc áp thuế giúp điều chỉnh giá hàng hóa nhập khẩu về mức hợp lý hơn, tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp nội địa.
- Bảo vệ các ngành sản xuất quan trọng: Một số lĩnh vực như nông nghiệp hoặc ngành thiết yếu có thể được bảo vệ thông qua chính sách thuế phù hợp.
- Hỗ trợ các ngành công nghiệp mới phát triển: Thuế quan tạo điều kiện để các ngành còn non trẻ có thời gian phát triển trước khi cạnh tranh trực tiếp với hàng hóa quốc tế.
Đối với thuế xuất khẩu
- Kiểm soát hoạt động xuất khẩu: Nhà nước có thể điều tiết lượng hàng xuất ra nước ngoài, đặc biệt với các mặt hàng liên quan đến tài nguyên hoặc an ninh kinh tế.
- Tăng nguồn thu cho ngân sách: Thuế xuất khẩu cùng với thuế nhập khẩu góp phần tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước.
Đối tượng áp dụng thuế quan
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, thuế quan được áp dụng đối với các loại hàng hóa sau:
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam.
- Hàng hóa xuất khẩu từ thị trường trong nước vào doanh nghiệp chế xuất, khu chế xuất, kho bảo thuế, kho ngoại quan và các khu phi thuế quan khác theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; đồng thời hàng hóa nhập khẩu từ các khu vực này vào thị trường trong nước cũng thuộc đối tượng áp dụng thuế.
- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và thực hiện theo Nghị định 08/2015/NĐ-CP về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát và kiểm soát hải quan.
- Hàng hóa của doanh nghiệp chế xuất khi thực hiện quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu và quyền phân phối theo quy định của pháp luật về thương mại và đầu tư.
Các loại thuế quan phổ biến
Thuế quan có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau tùy vào mục đích quản lý và áp dụng trong thương mại quốc tế. Một số loại thuế quan phổ biến gồm:
Phân loại theo đối tượng chịu thuế
- Thuế quan nhập khẩu: Là loại thuế áp dụng đối với hàng hóa được nhập khẩu vào một quốc gia. Mục đích của loại thuế này là điều tiết hoạt động nhập khẩu, bảo vệ sản xuất trong nước và hạn chế các tác động tiêu cực từ hàng hóa nước ngoài.
- Thuế quan xuất khẩu: Là loại thuế áp dụng đối với hàng hóa được xuất khẩu ra nước ngoài. Thuế này thường được sử dụng nhằm kiểm soát việc khai thác tài nguyên hoặc điều tiết nguồn cung một số mặt hàng quan trọng.
Phân loại theo cách tính thuế:
- Thuế quan theo giá trị (ad valorem): Là loại thuế được tính theo tỷ lệ phần trăm dựa trên giá trị của hàng hóa. Ví dụ, một sản phẩm nhập khẩu trị giá 1.000 USD có thể bị áp thuế 5% tương ứng với 50 USD.
- Thuế quan cụ thể: Là loại thuế được áp dụng dựa trên số lượng hoặc đơn vị hàng hóa, không phụ thuộc vào giá trị. Chẳng hạn, một mặt hàng có thể bị đánh thuế 2 USD cho mỗi kg khi nhập khẩu.
- Thuế quan hỗn hợp: Là hình thức kết hợp giữa thuế theo giá trị và thuế theo đơn vị. Ví dụ, một sản phẩm vừa chịu mức thuế cố định theo kg, vừa chịu thêm một tỷ lệ phần trăm dựa trên giá trị khai báo.
Phân loại theo mức độ ưu đãi
- Thuế quan ưu đãi: Áp dụng với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia hoặc khu vực có ký kết thỏa thuận ưu đãi thương mại, chẳng hạn như các hiệp định thương mại tự do (FTA).
- Thuế quan không ưu đãi: Áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ không có thỏa thuận ưu đãi thương mại với quốc gia nhập khẩu.
Phân loại theo tính chất áp dụng
- Thuế quan tạm thời: Là loại thuế được áp dụng trong một khoảng thời gian nhất định nhằm bảo vệ các ngành sản xuất trong nước, đặc biệt là những ngành còn đang trong giai đoạn phát triển.
- Thuế quan vĩnh viễn: Là loại thuế được áp dụng ổn định và lâu dài trong hệ thống thuế của một quốc gia.
Quyết định và công bố lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu
Việc quyết định và công bố lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu được quy định tại Điều 12 Thông tư 12/2018/TT-BCT. Theo đó, lượng hạn ngạch của từng mặt hàng sẽ do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xác định và công bố hằng năm.
Cụ thể:
- Muối, trứng gia cầm, đường tinh luyện và đường thô: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định lượng hạn ngạch nhập khẩu của năm tiếp theo và thông báo cho Bộ Công Thương chậm nhất trước ngày 15/11 hằng năm.
- Thuốc lá nguyên liệu: Bộ Công Thương quyết định lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu của năm tiếp theo trước ngày 15/11 hằng năm.
Trên cơ sở các cam kết quốc tế và lượng hạn ngạch đã được quyết định, Bộ Công Thương sẽ chính thức công bố lượng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu hằng năm, đồng thời quy định phương thức điều hành đối với từng mặt hàng.
Quy định về việc cấp giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan
Việc cấp giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan được quy định tại Điều 15 Thông tư 12/2018/TT-BCT (được sửa đổi bởi Thông tư 42/2019/TT-BCT), cụ thể như sau:
(1) Trên cơ sở lượng hạn ngạch thuế quan công bố hàng năm và đăng ký của thương nhân, Bộ Công Thương xem xét cấp Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan cho thương nhân.
(2) Hồ sơ cấp Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan thực hiện theo quy định tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, cụ thể:
- Đơn đăng ký hạn ngạch thuế quan nhập khẩu: 01 bản chính
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ tương đương: 01 bản sao có đóng dấu của thương nhân
(3) Quy trình cấp Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 9 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, cụ thể:
- Thương nhân nộp 01 bộ hồ sơ trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến (nếu áp dụng) đến Bộ Công Thương (Cục Xuất nhập khẩu)
- Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc cần bổ sung, trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận, cơ quan chức năng sẽ thông báo để hoàn thiện
- Thời gian xử lý hồ sơ là tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ
- Trường hợp không cấp giấy phép, Bộ Công Thương sẽ trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do
(4) Thương nhân có trách nhiệm báo cáo định kỳ hằng quý trước ngày 10 của tháng đầu tiên quý kế tiếp hoặc đột xuất bằng văn bản qua dịch vụ bưu chính về tình hình thực hiện nhập khẩu theo yêu cầu của Bộ Công Thương (Cục Xuất nhập khẩu) theo mẫu quy định tại Phụ lục XIV ban hành kèm theo Thông tư 12/2018/TT-BCT.
Việc hiểu rõ thuế quan là gì sẽ giúp quá trình xuất nhập khẩu diễn ra thuận lợi và hạn chế phát sinh chi phí không cần thiết. Khi nắm được các quy định liên quan, việc gửi hàng ra nước ngoài cũng trở nên đơn giản và chủ động hơn. Nếu bạn đang cần gửi hàng quốc tế và chưa rõ các quy định liên quan, liên hệ ngay WoExpress để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ nhanh chóng.
Có thể bạn quan tâm:
- Tờ khai hải quan nhập khẩu: Hướng dẫn cách kê khai chi tiết
- Các bước làm thủ tục hải quan chi tiết, đúng quy định mới nhất
